काठमाडौं। पर्यटनबारे चर्चा हुँदा प्रायः नयाँ गन्तव्य, पर्यटकको संख्या वा होटल व्यवसायको विषय अगाडि आउँछ। तर, पर्यटनलाई दिगो विकास, समुदायको समृद्धि र सार्वजनिक नीतिसँग जोडेर निरन्तर बहस गर्ने व्यक्तिहरू भने कमै छन्। त्यही सूचीमा पर्ने नाम हो,  सुधन सुवेदी।

कीर्तिपुरमा २०३८ साल जेठ २९ गते जन्मिएका सुवेदी पछिल्ला करिब २५ वर्षदेखि नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा विभिन्न भूमिकामा सक्रिय छन्। पर्यटन व्यवसायी, अनुसन्धानकर्ता, अध्यापक, ट्राभल लेखक र सञ्चार रणनीतिकारका रूपमा उनले काम गर्दै आएका छन्। पर्यटनलाई आर्थिक गतिविधिभन्दा माथि उठाएर संस्कृति, सम्पदा, समुदाय र दिगोपनसँग जोड्ने उनको दृष्टिकोणले उनलाई फरक बनाएको छ।

नेपाल पर्यटन बोर्डमा रहँदा उनले गन्तव्य प्रवर्द्धन, ब्रान्डिङ, जनसम्पर्क र डिजिटल सञ्चारका क्षेत्रमा काम गरे। तर, उनको परिचय सरकारी भूमिकामा मात्र सीमित छैन। पर्यटन नीतिबारे लेख्ने, अनुसन्धान गर्ने र नयाँ पुस्ताका विद्यार्थीलाई पर्यटनको फराकिलो आयाम बुझाउने काममा पनि उनी उत्तिकै सक्रिय छन्।

पर्यटन लेखनमा फरक बहस

सुवेदीका लेखहरू केवल कुनै ठाउँको सुन्दरता वर्णनमा सीमित हुँदैनन्। बरु, पर्यटन सुशासन, गन्तव्य व्यवस्थापन, सम्पदा संरक्षण, जलवायु परिवर्तन, समुदायको सहभागिता, डिजिटल रूपान्तरण र पर्यटन नीतिका विषयमा केन्द्रित हुन्छन्।

उनी पर्यटनलाई ‘भ्रमण उद्योग’ मात्र होइन, सामाजिक र आर्थिक परिवर्तनको माध्यमका रूपमा व्याख्या गर्छन्। यही कारण उनका लेखहरूमा तथ्य, अनुसन्धान, अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास र स्थानीय अनुभवको संयोजन देखिन्छ।

अनुसन्धानबाट नीति निर्माणसम्म

दिगो पर्यटन, समुदायमा आधारित पर्यटन, ग्रामीण पर्यटन, गन्तव्य प्रतिस्पर्धात्मकता, पर्यटन ब्रान्डिङ, सम्पदा पर्यटन र पर्यटक व्यवहार उनका मुख्य अनुसन्धानका क्षेत्र हुन्।

उनको धारणा छ, ‘पर्यटनको नीति अनुमानबाट होइन, प्रमाण र अनुसन्धानबाट बन्नुपर्छ।’ यही सोचले उनका अध्ययनहरू नीति निर्माण र व्यवहारिक सुधारतर्फ केन्द्रित देखिन्छन्।

कक्षाकोठाबाट पर्यटन नेतृत्व निर्माण

सुवेदीले १४ वर्षभन्दा बढी समयदेखि स्नातक र स्नातकोत्तर तहमा पर्यटन विषय अध्यापन गरिरहेका छन्। विशेषगरी दिगो पर्यटन उनको अध्यापनको मुख्य विषय हो।

उनी विद्यार्थीलाई पर्यटनलाई केवल रोजगारीको क्षेत्रका रूपमा होइन, नेतृत्व, नवप्रवर्तन, सुशासन र समुदाय विकाससँग जोडिएको विषयका रूपमा बुझ्न प्रेरित गर्छन्। सिद्धान्त र व्यवहारलाई जोड्ने उनको शिक्षण शैली विद्यार्थीमाझ परिचित छ।

समुदायसँग जोडिएको यात्रा

कीर्तिपुरको सामाजिक परिवेशमा हुर्किएका सुवेदी युवा नेतृत्व, सम्पदा संरक्षण, शिक्षा, विपद् तयारी र समुदाय सशक्तीकरणसँग सम्बन्धित स्वयंसेवी अभियानमा पनि सक्रिय छन्।

उनको विश्वास छ, स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिताविनाको पर्यटन दीगो हुन सक्दैन।

PhotoNepal मार्फत डिजिटल कथा

नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धनमा डिजिटल माध्यमको भूमिका बढ्दै जाँदा उनले photoNepal अभियानलाई अघि बढाए। यस अभियानमार्फत फोटोग्राफर, यात्रु र स्थानीय समुदायलाई आफ्नै आँखाबाट नेपालको कथा विश्वसामु प्रस्तुत गर्न प्रोत्साहित गरिएको छ।

राष्ट्रिय सम्मान

पर्यटन लेखन र पत्रकारितामार्फत पुर्‍याएको योगदानको कदरस्वरूप सन् २०१९ मा ले उनलाई NATTA Media Award (Travel Writer) प्रदान गरेको थियो।

दिगोपन, अनुसन्धान र समुदायलाई केन्द्रमा राखेर पर्यटनको नयाँ विमर्श अघि बढाइरहेका सुधन सुवेदी आज पर्यटन क्षेत्रका त्यस्ता व्यक्तित्वमध्ये एक हुन्, जसले पर्यटनको भविष्य केवल पर्यटकको संख्याले होइन, नीति, ज्ञान र स्थानीय सहभागिताले निर्धारण हुने विश्वास राख्छन्।