बीरगञ्ज,पर्सा। दीपावलीको अवसरमा श्रद्धा र पुर्खाप्रतिको सम्झनामा पुरी परिवारद्वारा गढीमाई मन्दिर परिसरमा दीप प्रज्वलन कार्यक्रम सम्पन्न गरिएको छ। वीरगञ्ज महानगरपालिका–२० हरतगञ्ज अपौनी टोलमा रहेको ऐतिहासिक गढीमाई मन्दिर र मन्दिरको पछाडि रहेको पुरी परिवारको समाधिस्थलमा दीप प्रज्वलन कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो।

कार्यक्रम दीपावलीको दोस्रो दिन अर्थात् लक्ष्मी पूजाको भोलिपल्ट बिहानदेखि साँझसम्म सम्पन्न गरिएको थियो। यो परम्परा आजभन्दा सात वर्षअघि कोरोनाकालदेखि सुरु गरिएको हो र त्यसयता हरेक वर्ष निरन्तर रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।

पुरी परिवारका सदस्यहरूका अनुसार, कोभिड–१९ महामारीको समयमा समाजमा त्रास फैलिएको बेलामा श्रद्धा र शान्तिको सन्देश फैलाउने उद्देश्यले गढीमाई मन्दिर परिसरमा पहिलोपटक दीप प्रज्वलन गरिएको थियो। त्यही समयदेखि यो परम्परा सुरु भई निरन्तरता पाउँदै आएको हो।

यो कार्यक्रममा पुरी परिवारका पुरुष सदस्यहरू मात्र सहभागी हुने चलन रहेको छ। महिलाहरू यस कार्यक्रममा प्रत्यक्ष रूपमा सहभागी हुँदैनन्। दीप बाल्ने, पूजा गर्ने, फूल चढाउने लगायत सम्पूर्ण कार्य पुरुष सदस्यहरूले नै सम्पन्न गर्ने गर्छन्।

कार्यक्रमको प्रारम्भमा गढीमाई मन्दिरमा दीप प्रज्वलन गरी पूजा आराधना गरिएको थियो भने त्यसपछि मन्दिरको पछाडिको समाधिस्थलमा पुर्खाहरूको आत्माको चिरशान्तिको कामना गर्दै सयौँ दीप बालिएको थियो।

गढीमाई मन्दिरको पछाडि रहेको पुरी परिवारको समाधिस्थल ऐतिहासिक रूपमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ। यो समाधिस्थल झण्डै ३०० वर्ष पुरानो रहेको बताइन्छ।

पुरी परिवारका अनुसार, परिवारका कुनै पनि सदस्यको मृत्यु भएपछि त्यसको अन्त्येष्टि यही समाधिस्थलमै गरिन्छ। यही स्थानमा पुर्खाहरूलाई श्रद्धा सहित समाधि दिइँदै आएको परम्परा आजसम्म निरन्तर रहँदै आएको छ।

स्थानीय बासिन्दा र धार्मिक अगुवाहरूका अनुसार, यो समाधिस्थल केवल अन्त्येष्टि स्थल मात्र नभई पुरी वंशको इतिहास, आस्था र संस्कारको प्रतीक हो।कार्यक्रममा सहभागी समाजसेवी तथा पत्रकार अंकित पुरी का अनुसार,

> “यो दीप प्रज्वलन कार्यक्रम पुर्खाप्रतिको श्रद्धा र पारिवारिक संस्कारको प्रतीक हो। कोरोनाकालको कठिन समयमै सुरु गरिएको यो परम्पराले आज हाम्रो परिवारलाई पुर्खासँग जोड्ने महत्वपूर्ण माध्यमको रूपमा काम गरेको छ।”

उनले थपे, “हाम्रो उद्देश्य केवल दीप बाल्नु होइन, पुर्खाहरूको स्मृतिलाई उज्यालो बनाएर नयाँ पुस्तालाई संस्कार र आस्थाको मूल्य बुझाउने हो।”

दीप प्रज्वलनको बेला सम्पूर्ण मन्दिर परिसर उज्यालोले झलमलाउँछ। वरपरका स्थानीय बासिन्दा पनि उपस्थित भई पुरी परिवारको यो परम्परालाई सराहना गर्छन्। उनीहरूका अनुसार, यो कार्यक्रमले समाजमा एकता, श्रद्धा र पुर्खाप्रतिको सम्मान को सन्देश फैलाउँछ।

एक स्थानीयले भने “दीपावलीपछि गढीमाई मन्दिर परिसरमा देखिने उज्यालो दृश्य साँच्चिकै मनमोहक हुन्छ। पुरी परिवारको यो संस्कार हाम्रो टोलको गौरव हो।”

सन् २०१९ तिर कोरोनाकालमा सुरु गरिएको यो दीप प्रज्वलन कार्यक्रम अहिले सातौं वर्षमा प्रवेश गरेको छ। सुरुवातमा केही सदस्यहरूले मात्र सुरु गरेको यो कार्य अहिले परिवारको सबै पुरुष सदस्यहरू मिलेर गर्ने सामूहिक परम्परा बनेको छ।

हरेक वर्ष यो परम्परा श्रद्धा, अनुशासन र आत्मीय भावनासहित निरन्तर रूपमा पालना हुँदै आएको छ।

गढीमाई मन्दिर र त्यसको पछाडिको समाधिस्थल पुरी परिवारको आस्था, संस्कार र पुर्खाप्रतिको सम्मानको जिवन्त प्रतीक बनेको छ। कोरोनाकालमा सुरु गरिएको दीप प्रज्वलनको यो परम्पराले आज धार्मिक, सांस्कृतिक र पारिवारिक एकताको उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।

उज्यालो दीपहरू जस्तै, पुरी परिवारको यो संस्कारले पुर्खाको स्मृतिलाई सदैव उज्यालो बनाइराख्ने विश्वास गरिएको छ।